Longyearbyen, 78° noorderbreedte

Aurora Borealis
The icy sky at night

zingt Neil Young in het nummer Pocahontas. Het lied gaat over het afslachten van de oorspronkelijke bevolking van Amerika door Europese kolonisten en hoe de traditionele cultuur vercommercialiseerd werd.
Maar in de eerste regels is hiervan nog niets te merken: een vredige scène voordat de zwarte bladzijde uit de Amerikaanse geschiedenis wordt opengeslagen.
Op Spitsbergen waren lange tijd geen hotels. Het was geen plek voor toeristen. Er werden hier kolen gedolven en de mijnwerkers verdienden goed geld. Hun leven bestond uit werken, eten, slapen en….drinken.
Toen de haven ijsvrij werd kwamen er meer schepen. Het eerste hotel, het Radisson Blu Polar Hotel, werd in maart 1995 geopend voor toeristen. Het hotel is gebouwd voor de Olympische Spelen in Lillehammer in 1994. Toen werd het gebruikt als onderkomen voor de Amerikaanse sponsoren.
Tegenwoordig is er veel meer accommodatie en meren grote cruiseschepen met drie tot vierduizend passagiers af in de haven. Hoewel dit heel veel werk en geld genereert, zijn de meeste van de tweeëneenhalf duizend inwoners van Longyearbyen blij als dit soort schepen weer vertrekken.

Goed. Maar gisterenavond geen Aurora Borealis, geen noorderlicht. Wel een ‘icy sky’.

Ik sta een beetje bijtijds op, want om 9 uur word ik opgehaald voor een sledehondentocht. Vandaag mijn thermo-ondergoed dus maar aan. Daaroverheen een dik fleecevest en een wind en waterdichte lange broek en jas. Muts, wanten en skibril mee in de tas. Na het ontbijt doe ik dit alles aan, want anders is het veel te warm. Zo koud is het niet. Min 7 en de zon schijnt volop. 
Stipt om 9 uur komt Carolina met het busje aangereden om mij op te halen. Twee jongens uit Spanje stappen ook in. Daarna komen er nog twee Noorse dames bij en man uit Groot-Brittannië. Carolina komt oorspronkelijk uit Finland. 
Eerst rijden we naar het bedrijf om de kleding aan te trekken en we krijgen duidelijke instructies van Carolina. Wat wel en wat vooral niet doen. De schoenen kunnen weer uit, want we moeten dikke laarzen aan. Over de lange broek en het fleecevest moet een dik pak, waar ik me in moet zien te hijsen. Dat lukt prima. Dan nog een bivakmuts, met daaroverheen een bontmuts. Aparte handschoenen die ik aan moet bij het inspannen van de honden en een paar dikke wanten voor tijdens de tocht. Er gaan nog twee personen mee; Matte, zij loopt momenteel stage bij het bedrijf en Ingrid, een knappe Noorse meid. Blond haar, blauwe ogen en een mooi gebit en die er vandaag alles aan zal doen om samen met mij een team te vormen. Op één of andere manier voel ik dat aan tijdens het verkleden. Ze kijkt en lacht veel in mijn richting. Nou ja zeg, maar ik vind het ook wel leuk.

Met de poolkleding aan stappen we weer in het busje en rijden in oostelijke richting. Gisteren reed ik hier ook al met Magnus, maar nu is de aanblik heel anders, want het is een zonovergoten dag. Richting kolenmijn nummer 7. Halverwege de berg is de huskyfarm. We stappen uit. Matte en Ingrid zijn er ook al. Het is de bedoeling dat we de honden eerst gaan begroeten. Links zitten de mannetjes, rechts de vrouwtjes. Zodra we naar binnengaan, worden ze onrustig, want dan weten ze dat ze aan het werk mogen. Blaffen, janken en helemaal blij. Het zijn ontzettend lieve beesten en willen graag aangehaald worden. Van Carolina krijgen we daarna instructie hoe de honden ingespannen moeten worden en hoe we de slede moeten besturen. Dat lijkt een hele klus, maar het valt in de praktijk erg mee. Eerste paar honderd meter is het even wennen, maar daarna gaat het prima. Iedere slede wordt door zes honden getrokken. Dan moeten er teams worden gevormd en voordat ik er erg in heb, staat Ingrid naast me en pakt mijn arm vast. Ik vind het wel fijn, want ze heeft vaker met sledehonden gewerkt. We halen de honden op bij hun hok en doen ze hun tuig om: over de kop, poten doen ze er zelf al door, want oh jongens, we gaan mee. Ze hebben er zin in. Aan het tuig hijsen we de hond omhoog zodat hij/zij op de achterpoten loopt. Anders zijn ze namelijk niet te houden. Bij de slede worden de honden aan een koord en een ketting met behulp van een jetonsluiting vastgemaakt. Drie paar honden achter elkaar. Het geblaf en de onrust worden alleen maar erger. Ze willen weg. Eindelijk wordt het touw losgemaakt en gaat het sneeuwanker uit de grond. We gaan door het hek de vallei in. Ingrid zit voorin en geeft mij af en toe tips en ik bestuur de slede. Het gaat goed. Wat een ervaring. Zes sledes die door in totaal 36 honden worden voorgetrokken door een adembenemend sneeuwlandschap. Ingrid en ik kletsen ondertussen heel wat af. 
Soms stoppen we even om de groep niet te veel uiteen te laten vallen. Hoewel er geen ijsberen zijn gesignaleerd in dit gebied, weet je nooit of er een exemplaar is dat geen kaart kan lezen. Carolina is gewapend met een fors geweer. Poepen en piesen doen de honden tijdens het lopen. Makkelijk hoor, ze schijten zo van zich af en gunnen zich geen rust om er even lekker voor te gaan zitten. 
Halverwege gaan we even wisselen. Ingrid gaat sturen en ik ga in de slee zitten. Nu heb ik de mogelijkheid om wat foto’s en filmpjes te maken.
We gaan een eind door de vallei en na ongeveer 8 à 9 kilometer zijn we weer terug bij de huskyfarm. We belonen de honden met complimenten en ze kijken ons zeer dankbaar aan. Wat een prachtbeesten. We spannen ze weer uit en brengen ze naar hun hok. Daar gaan ze weer aan de ketting. Straks krijgen ze eten. Drinken krijgen ze niet, dat zou immers bevriezen. Ze nemen gewoon een paar happen sneeuw tegen de dorst.
We gaan nog even bij de puppy’s kijken. Dat is helemaal een feest.
Rond kwart voor één gaan we weer terug naar Longyearbyen om ons te verkleden en dan zit deze excursie er ook weer op. Ingrid en ik nemen afscheid van elkaar. We hebben een leuke ochtend gehad.

Ik besluit om mij niet terug te laten brengen naar het hotel. Ik wil naar het Svalbard museum en daar ben ik nu vlakbij. Het museum bevindt zich in een modern gebouw waarin ook de universiteit (ongeveer 200 studenten) is gevestigd. Ik ga naar binnen, doe m’n schoenen weer uit, rugtas in de locker, jas op de kapstok en koop een kaartje. Waar ik vandaan kom, vraagt de baliemedewerker. The Netherlands.
Dit natuur- en cultuurhistorisch museum opende haar deuren in 1979 en verschaft informatie over de relaties tussen natuur, cultuur, landschap, bewoningsgeschiedenis, technologie en het milieu in het noordelijke poolgebied. Ook hier weer veel te zien en veel te lezen. Heerlijk. Ik neem er de tijd voor. Hieronder een kleine selectie. 260 miljoen jaar geleden lag dit gebied ter hoogte van Zuid-Frankrijk, met de bijbehorende mediterrane temperaturen. Dit gaat mijn voorstellingsvermogen te boven. Veel goed geconserveerde spullen van pelsjagers. Kleding van de expeditie van Willem Barentzs. En natuurlijk opgezette dieren. De ijsbeer die er staat is in 2005 bij Cape Lee op de noordwestelijke punt van Edgeøya doodgeschoten. Het beest reageerde niet op de waarschuwingsschoten, waarna het op een afstand van nog geen anderhalve meter dodelijk werd getroffen. Het hele verhaal staat te lezen op de website van het museum. En natuurlijk weer aandacht voor de macht van de mijnbouwbedrijven, Amundsen, Nansen, maar ook voor ambitieuze vrouwen die de Noordpool wilden bereiken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de bevolking van Svalbard geëvacueerd. 1955 Sovjet burgers gingen naar Archangelsk en 765 Noren gingen naar Schotland. De Duitsers bouwden op Spitsbergen een landingsbaan en een weerstation, genaamd Haudegen. 
Tijdens de Koude Oorlog speelde Svalbard ook een belangrijke rol. Russen en geallieerden zaten elkaar behoorlijk dwars. 

Na ruim een uur geloof ik het wel. Ik ben ook wel moe en moet nog een heel eind teruglopen naar mijn hotel. Toch ga ik nog even in de museumwinkel kijken en verdomd, er staan nog vier exemplaren van de Nederlandse reisgids Spitsbergen/Svalbard van Rolf Stange en Michelle van Dijk. In Nederland is het niet meer verkrijgbaar. Heb er naar gekeken, maar nee, nergens. En hier staan er nog vier. Na mijn bezoek nog drie.

In het centrum drink ik nog een cappuccino en ga daarna richting hotel. Even na vier uur ben ik weer op m’n kamer. Rond zes uur ga ik naar de eetzaal voor de dagschotel en een Duits tapbiertje. Heb best trek. Sinds het ontbijt vanochtend heb ik niets meer gegeten.
Vanavond onderneem ik niets meer. Op tijd naar bed. Morgen een dagje op de sneeuwscooter. Naar de Tempelfjorden. Schijnt bijzonder mooi te zijn.