Longyearbyen, 78° noorderbreedte

Longyearbyen is genoemd naar de Amerikaanse industrieel John Munro Longyear (1850-1922). Deze zakenman uit Michigan en vader van maar liefst zeven kinderen, kwam als cruise toerist naar Svalbard in 1901. Toen hij vijf jaar later terugkeerde, stichtte hij het stadje Longyear City en begon met het delven van steenkool. Hij kocht de Trondhjem-Spitsbergen Kulkompani nadat hij kolenmonsters had genomen en die had geanalyseerd en begon de Arctic Coal Company. Die is lang geleden opgekocht door de Store Norske.

Het is helder vanochtend en de zon schijnt. De omgeving ziet er prachtig uit. Na een uitgebreid ontbijt loop ik naar het centrum via het kerkje van Longyearbyen. Vervolgens ga ik eerst naar het North Pole Expedition Museum. Daar kom ik van alles te weten over de pogingen die zijn ondernomen om door de lucht de Noordpool te bereiken. Het museum heeft twee verdiepingen en laat van alles zien: documenten, gebruiksvoorwerpen, krantenknipsels, originele filmbeelden , brieven en foto’s. Landen die bij deze historische gebeurtenissen betrokken waren, zijn: Noorwegen, Zweden, Finland, Rusland, Italië, Amerika, Frankrijk, Tsjechië en jawel, ook Nederland. Ik bekijk en lees alles op m’n gemak, maar koop na afloop toch een boekje over het museum. Dan kan ik thuis alles rustig nog eens nalezen over bijvoorbeeld Walter Wellman, Umberto Nobile en zijn hondje Titania, het luchtschip Norge en de Italia. Het liep nogal eens dramatisch af in die tijd.

Na het museum trakteer ik mezelf op cappuccino met cheesecake. Daarna loop ik terug naar het hotel waar ik om twee uur in de middag arriveer. Even pauze. De lucht begint inmiddels wat dicht te trekken. Jammer, want om drie uur start mijn guided tour in en rond Longyearbyen. Ik word opgepikt bij het hotel in een Mercedes bestelbus door Magnus, een vriendelijke man van 65 jaar jong. Ik ben zijn enige passagier vanmiddag, dus ik krijg een privé rondleiding.

Het weer is inmiddels omgeslagen. Het is mistig, grijs, het sneeuwt licht en het zicht is slecht. We rijden Longyearbyen uit door een sneeuwwoestijn. Af en toe een groepje sneeuwscooters dat terugkeert van een excursie. Magnus laat me een aantal kolenmijnen zien die niet meer productief zijn. Slechts één is nog in bedrijf, dat is de nummer 7, maar die gaat ook over enkele maanden dicht. De meeste steenkool gaat naar Duitsland, voor de energiecentrales daar. Maar ja, het milieu hè. En de kwaliteit van de steenkool is bijzonder goed hier. Magnus heeft een papieren beker bij zich met steenkooltjes erin. Inderdaad, geen stof en je krijgt geen zwarte vingers. We praten heel wat af met z’n tweeën en van Magnus krijg ik een compliment dat ik zoveel van Svalbard en Longyearbyen afweet. Maar ik heb er dan ook over gelezen. Vond en vind het interessant. We rijden over een weg met haarspeldbochten omhoog naar kolenmijn nummer 7. Sneeuw, sneeuw en nog eens sneeuw. Achter de mijn houdt de weg op. Svalbard heeft ongeveer vijf à zes mijl geplaveide wegen, da’s alles en die wegen liggen tussen het vliegveld en deze kolenmijn en mijn hotel. De rest moet met de sneeuwscooter, sledehonden of  op ski’s  worden gedaan. Er zijn ongeveer 6500 sneeuwscooters in Svalbard. De meeste zijn voor de verhuur.

We rijden nog langs een huskyfarm. Daar liggen ongeveer 60 honden buiten in de kou. Ze hebben er geen last van, kunnen tot min 20 buiten bivakkeren. Prachtige honden. Willen maar één ding: werken.
Vanaf kolenmijn 7 gaan we de westkant weer op, richting vliegveld. Tegenover het vliegveld ligt de camping van Michelle van Dijk. Ze was op televisie te zien in de serie Het hoge noorden en ook journalist Frank von Hebel schrijft over haar in zijn boek Expeditie Spitsbergen. Enkele jaren geleden is een goede vriend van haar gegrepen door een ijsbeer terwijl hij in zijn tent lag te slapen. Hij overleefde het niet. Dramatisch. Maar die dingen gebeuren hier. Magnus raadt me ook ten sterkste af om buiten de veilige zone te gaan lopen. Je kunt niet weten. Er zijn in de vallei waar Longyearbyen in ligt en waar mijn hotel staat wel vaker toeristen gegrepen door een ijsbeer. Ze zijn echt gevaarlijk.

We rijden richting vliegveld en nemen een kijkje bij de ingang van de Wereldzadenbank. Hierover schreef ik gisteren al. De tunnel gaat 130 meter de berg in. Dan zijn er drie ruimtes van 300 vierkante meter waar de zaden liggen opgeslagen. De temperatuur wordt kunstmatig constant op min 18° C gehouden. De ingang van de berg ligt 80 meter boven zeeniveau, genoeg om de zeespiegelstijging te trotseren als de ijskappen van Groenland en Antarctica zijn gesmolten. Door de klimaatverandering stroomde in 2016 het smeltwater echter de berg in en daar had men geen rekening mee gehouden. Dat probleem is inmiddels verholpen en er draait een peperduur koelsysteem, terwijl het toch echt de bedoeling was dat de bevroren berg ‘ons ‘appeltje voor de dorst’ beneden het vriespunt zou houden.

We rijden terug richting Longyearbyen. Er lopen talloze rendieren. Ze hebben een beetje smoezelig witte vacht, een flink gewei en zien er tamelijk fors en gedrongen uit. Flinke beesten. 
Magnus wil me de kerk laten zien. Vanochtend ben ik erlangs gelopen, maar nu gaan we naar binnen. Het is een ontzettend knusse ruimte; eerst een huiskamerachtig gedeelte met banken en gemakkelijke stoelen en daarachter het kerkzaaltje. Als kind kwam Magnus hier veel. Er werden films vertoond. Magnus is hier opgegroeid, zijn ouders woonden en werkten hier. Diverse keren stopt hij om mij de gelegenheid te geven om foto’s te maken, maar het weer zit tegen. Morgen doet hij weer een tour en hij heeft tot nu toe maar een paar passagiers. De weersvooruitzichten lijken gunstiger voor morgen. ‘Als je zin hebt om morgen weer mee te gaan, mag je me bellen.’ 

We rijden nog langs de school en een kleuterschool. Om de schoolpleinen staan grote hekken. ‘Dat is niet om de kinderen binnen te houden, maar om de ijsberen buiten.’ Resten uit de Tweede Wereldoorlog, de Tirpitz en de Scharnhorst hebben Longyearbyen beschoten; funderingen van barakken voor de mijnwerkers; waar hij als kind met zijn ouders en broer en zus heeft gewoond en waar hij nu woont. Tijdelijk, want z’n vrouw woont in de buurt van Bergen, in het zuiden van Noorwegen. Ze is dierenarts en fokt daarnaast honden. Labradors. Hij laat me foto’s zien. Hij vertelt over de lawines die hier in Longyearbyen zijn geweest en wat er nu tegen gedaan wordt. 
Tegen zes uur zijn we bij Mary-Ann’s Polarigg. Het is een hotel-restaurant. Hier gaan we eten met z’n tweeën, dat zit bij de tour inbegrepen. Prima adres, bijzonder knus en huiselijk. Ik eet voor het eerst van m’n leven rendier-, zeehonden en walvisvlees. Het wordt een heel gezellig etentje en Magnus en ik raken niet uitgepraat. Om kwart voor acht zet hij me weer af bij mijn hotel. We nemen afscheid en wie weet zien we elkaar nog eens weer. Het weer is inmiddels weer opgeknapt en de condities om het noorderlicht te zien zijn redelijk.

Ik besluit om ‘s avonds nog wat aan mijn verslag te schrijven in de eetzaal van het hotel. Gezellige ruimte en ze draaien er muziek uit de jaren 70. Biertje erbij, wat kan mij het schelen. Even na tienen loop ik terug naar de overkant, naar het gebouw waar m’n kamer is. Het is helder, ik zie sterren, maar nog geen noorderlicht. Straks nog maar even kijken.